W tym artykule znajdziesz prosty przegląd najważniejszych typów protez, różnice między nimi oraz praktyczne wskazówki. Autor: dr Artur Pietrzyk, stomatolog i protetyk z 20-letnim doświadczeniem.
Dowiesz się też, jak wygląda proces wykonania i jak dbać o protezę, aby służyła dłużej.
Jakie są główne typy protez zębowych i czym się różnią?
Wśród rozwiązań protetycznych dostępne są protezy ruchome, stałe oraz protezy wsparte na implantach. Każdy typ ma swoje specyficzne cechy, różniąc się sposobem mocowania, materiałem oraz zakresem odbudowy brakujących zębów.
- Protezy ruchome. Wyjmuje się je do czyszczenia i na noc. Mogą być całkowite, gdy brak wszystkich zębów, lub częściowe, gdy brakuje tylko niektórych.
- Protezy stałe. Są zacementowane lub przykręcone. To korony, mosty albo mosty pełnołukowe. Pacjent nie zdejmuje ich w domu.
- Protezy na implantach. Łączą się z implantami za pomocą zaczepów lub są na stałe przykręcane. Zapewniają większą stabilność niż klasyczne protezy ruchome.
- Dodatkowo istnieją protezy natychmiastowe, zakładane zaraz po usunięciu zębów, oraz protezy overdenture, które opierają się na kilku korzeniach lub implantach.
Czym różnią się protezy ruchome od stałych i kiedy je stosować?
Protezy ruchome łatwiej dopasować do zmieniających się warunków w jamie ustnej. Umożliwiają higienę poza ustami. Wymagają jednak codziennego zakładania i zdejmowania. Wspierają się na dziąsłach i zębach, co może dawać odczucie mniejszej stabilności niż w przypadku rozwiązań stałych.
Protezy stałe odtwarzają funkcję i estetykę bez potrzeby zdejmowania. Dają poczucie naturalnego zgryzu i mowy. Wymagają jednak odpowiedniego podparcia. Najczęściej są osadzane na własnych zębach lub na implantach. Wybór zależy od liczby i stanu pozostałych zębów, ilości kości, zdrowia przyzębia, nawyków higienicznych oraz oczekiwań pacjenta.
Na czym polegają protezy częściowe i kiedy są wskazane?
Proteza częściowa uzupełnia pojedyncze braki między własnymi zębami. Łączy się z nimi za pomocą klamer, zaczepów precyzyjnych lub koron teleskopowych. Może mieć akrylową płytę, elastyczny korpus albo metalowy szkielet.
Wskazana jest, gdy:
- brakuje kilku zębów w łuku,
- zęby filarowe nie pozwalają na most,
- potrzebne jest rozwiązanie tymczasowe przed implantacją lub leczeniem,
- pacjent chce ograniczyć ingerencję w sąsiednie zęby.
Dobrze zaprojektowana proteza częściowa stabilizuje zgryz i zapobiega przesuwaniu się zębów.
Co odróżnia protezy akrylowe, metalowe i ceramiczne?
Materiały wpływają na grubość, trwałość i estetykę protezy.
- Akrylowe. Wykonane z tworzywa. Sprawdzają się jako protezy całkowite lub tymczasowe. Są łatwe do naprawy i podścielenia. Mogą być grubsze niż inne, aby zapewnić wytrzymałość.
- Metalowe. Zwykle w formie szkieletu z metalu stomatologicznego. Dają cienką, wytrzymałą konstrukcję i dobrą stabilizację przy protezach częściowych. Wymagają precyzyjnego planu podparć.
- Ceramiczne. To głównie korony i mosty stałe, w tym porcelana na podbudowie lub pełnoceramiczne rozwiązania. Oferują wysoką estetykę i odporność na przebarwienia. Często łączone są z implantami lub zębami filarowymi.
- Elastyczne tworzywa. Na przykład protezy z materiałów elastycznych wykorzystywane są w protezach częściowych u osób z wrażliwymi dziąsłami lub potrzebą cienkiej płyty. Zapewniają komfort, ale wymagają poprawnej higieny i regularnych kontroli.
Dobór materiału zależy od wskazań medycznych, warunków w jamie ustnej i oczekiwań estetycznych.
Jak działają protezy na implantach i jakie mają zalety?
Implanty to tytanowe wszczepy, które zastępują korzenie zębów. Po ich zintegrowaniu z kością można na nich osadzić protezę. Mogą to być:
- protezy overdenture, zapinane na zatrzaskach, belce lub magnesach,
- mosty pełnołukowe przykręcane na kilku implantach.
Najważniejsze korzyści to większa stabilność podczas jedzenia i mówienia, lepsze rozdrabnianie pokarmu, mniejsze przesuwanie się protezy oraz ochrona kości przed szybkim zanikiem dzięki obciążeniu implantów. Taka proteza często ma cieńszą bazę i nie zakrywa podniebienia w takim stopniu jak tradycyjna.
Jak przebiega proces wykonania i dopasowania protezy?
Proces zaczyna się od konsultacji i diagnostyki. Lekarz ocenia zęby, dziąsła i kość. Często wykonuje zdjęcia rentgenowskie lub skan 3D. Omawia cele estetyczne i funkcjonalne.
Następnie powstają wyciski lub skany oraz rejestracja zgryzu. Wykonuje się próbę ustawienia zębów i barwy. Potem pacjent otrzymuje gotową protezę. Na wizytach kontrolnych koryguje się uciski i wysokość zwarcia. Adaptacja trwa zwykle kilka tygodni. Czas i liczba wizyt zależą od rodzaju protezy, ewentualnych ekstrakcji, gojenia oraz zastosowania implantów.
Jak prawidłowo dbać o protezę, by służyła dłużej?
Codzienna, delikatna higiena to podstawa. Oto sprawdzone zasady:
- Myj protezę po każdym posiłku miękką szczoteczką i dedykowanym środkiem. Unikaj past z dużą ścieralnością.
- Opłukuj protezę w letniej wodzie. Gorąca może ją odkształcić.
- Zdejmuj protezę na noc, jeśli lekarz nie zaleci inaczej. Przechowuj ją w czystym, wilgotnym pojemniku.
- Czyść dziąsła, język i podniebienie miękką szczoteczką. Dbaj o zęby własne i przestrzenie międzyzębowe.
- Stosuj kleje do protez tylko w razie potrzeby i w małej ilości. Jeśli proteza rusza się mimo to, zgłoś się na wizytę.
- Zgłaszaj pęknięcia, odłamania lub otarcia. Niekiedy wystarczy podścielenie lub naprawa.
- Umawiaj się na regularne kontrole. Proteza i jama ustna zmieniają się z czasem.
Jak przygotować się do konsultacji u protetyka?
Dobre przygotowanie skraca drogę do wygodnej protezy.
- Zbierz informacje o swoim zdrowiu, przyjmowanych lekach i alergiach.
- Zabierz dotychczasową protezę lub szyny, jeśli je posiadasz.
- Przemyśl swoje cele. Czy ważniejsza jest stabilność, estetyka czy szybkie tymczasowe rozwiązanie.
- Przygotuj pytania o możliwe opcje, materiały, etapy leczenia i przewidywany czas.
- Rozważ badania obrazowe, jeśli specjalista je zaleci. Ułatwiają plan leczenia.
- Zaplanuj harmonogram wizyt. Niektóre etapy wymagają serii spotkań i krótkich okresów adaptacji.
Dobrze dobrana proteza poprawia uśmiech i komfort życia. Informacje zawarte w artykule mają charakter ogólny i nie zastępują konsultacji specjalistycznej; przed procedurami wymagana jest świadoma zgoda pacjenta.
Warto poświęcić czas na konsultację, aby dopasować plan do stanu zdrowia i oczekiwań.
Umów konsultację protetyczną już dziś!